OTTAVA SÖZLEŞMESİ

      Soğuk savaş döneminin sona ermesi ile birlikte güvenlik kavramının algılanmasında meydana gelen değişikliklere bağlı olarak; konvansiyonel silâhlarda yapılan büyük çaplı indirimlerin yanı sıra, çoğunlukla masum ve savunmasız sivillerin, özellikle de çocukların ölmesine veya sakat kalmasına neden olan Anti-Personel Kara Mayınları (APKM)’nın yasaklanması gündeme gelmiştir.

      1996 yılında başta Kanada, Avusturya ve Almanya olmak üzere bir çok ülkenin ve Sivil Toplum Örgütlerinin girişimleri ile Anti-Personel Kara Mayınlarının neden olduğu acılara ve kayıplara son vermek amacıyla APKM’lerin topyekûn yasaklanmasını öngören ve Ottava Süreci olarak bilinen kapsamlı bir uluslararası çalışma başlatılmıştır.

      Bir yıl gibi kısa sürede müzakeresi ve hazırlıkları tamamlanan Ottava Sözleşmesi, 01 Mart 1999 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Ottava Sözleşmesi’ne, 2006 yılı itibariyle 151 ülke taraf olmuştur.

      Türkiye; Ottava Sözleşmesi’nin yürürlüğe girmesini, anti-personel kara mayınlarının tamamen kaldırılmasına yönelik önemli bir başarı olarak değerlendirmektedir. Türkiye’nin Ottava Sözleşmesi’ne Katılmasının Uygun Bulunmasına Dair Kanun Tasarısı, 12 Mart 2003 tarihinde TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmiş, 14 Mart 2003 tarihinde Sayın Cumhurbaşkanı tarafından onaylanarak 15 Mart 2003 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Ottava Sözleşmesi, 01 Mart 2004 tarihinden itibaren Türkiye için yürürlüğe girmiştir.

      APKM'lerin kullanılması, üretimi, stoklanması ve transferini topyekûn yasaklanmasını ve imha edilmesini öngören ve çok kısa bir sürede evrensel bir nitelik kazanan Ottava Sözleşmesi özetle;

          a. APKM’lerin kullanılmasını, stoklanmasını, üretimini ve transferini yasaklamakta,

          b. Sadece mayın tespit, temizleme ve imha tekniklerinin geliştirilmesi ve eğitim maksatları için belirli bir miktar mayın bulundurmasına ve transferine müsaade etmekte,

          c. Dört yılı geçmeyecek şekilde en kısa süre içinde depolardaki bütün APKM’lerin,

          ç. 10 yılı geçmeyecek şekilde en kısa süre içinde döşeli bulunan bütün APKM’lerin imha edilmelerini,

          d. Mayın döşeli veya döşeli olmasından şüphe edilen bölgelerin; etrafının işaretlenmesini, gözetlenmesini ve bu bölgelerin tel örgüsü veya diğer metotlarla tecrit edilmesini,

          e. Taraf ülkeler arasında; mali yardım ve teknolojik iş birliği yapılmasına imkan sağlamakta,

          f. Mayın stokları ve mayınlı bölgelerin yerleri hakkında bilgi değişimini içeren şeffaflık önlemlerini içermekte,

          g. Ulusal güvenlik gerekçesi ile her ülkeye sözleşmeden çekilme hakkı vermektedir (Çekilme ilgili belgelerin saklayıcı ülke tarafından alınmasından 6 ay sonra gerçekleşebilecektir).

      Türkiye, Ottava Sözleşmesi hükümleri gereğince, depolarındaki APKM’leri 01 Mart 2008 tarihine kadar imha edecek, arazide döşeli APKM’leri ise 01 Mart 2014 tarihine kadar temizleyecektir.

      Türkiye, ayrıca, dünyanın çeşitli bölgelerinde devam etmekte olan insani amaçlı küresel mayın temizleme faaliyetlerine önem vermekte; Barış için Ortaklık ve ikili anlaşmalar çerçevesinde mayın temizleme kursları vermekte ve dünyanın çeşitli bölgelerinde yürütülen mayın temizleme faaliyetlerine personel ve maddî katkının yanı sıra mali yardım sağlamaktadır.